Hieronder heb ik jouw transcriptie herschreven tot een vloeiende leestekst, met behoud van inhoud, lengte en diepgang. Zinnen zijn waar nodig herschreven en opgeschoond, en er zijn duidelijke alinea’s toegevoegd voor leesbaarheid. (Podcast #270)
Van harte welkom. Dit is de transcriptie van mijn podcast over het brein. Om het (na) te lezen. Noodzakelijke kennis om te begrijpen hoe ontrouw kan gebeuren ondanks liefde voor je partner. Ondanks ‘normale’ normen en waarden. Ondanks dat je het nooit hebt bedacht dat jouw partner dit zou doen. Of dat je het zelf zou doen.
Dit is de eerste week dat het boek Sterker Na Ontrouw echt, echt, echt in de winkels ligt. Afgelopen week was een prachtige ervaring. De boekpresentatie meemaken was bijzonder, maar tegelijkertijd ook spannend. Want ineens ligt ons kindje daar, zichtbaar voor iedereen. Iedereen mag er iets van vinden. Niet alleen over het boek, maar ook over mijn persoonlijke verhaal. Ik ben met de billen bloot gegaan, en dat voelt kwetsbaar. Superspannend.
Wil je het boek kopen — ons boek, met ontzettend veel kennis en inzichten — dan ben je van harte welkom. Als je het via mijn website bestelt, kom je terecht bij Boekhandel Paagman. Ik steun graag een lokale boekwinkel. Koop je het via Paagman en stuur je daarna een foto van het boek in jouw handen, dan ontvang je van mij een relatiescan. Die staat normaal voor 21 euro in mijn webshop. En ga je nog een stap verder door een recensie te schrijven op Paagman én op bol.com, maak daar een screenshot van en stuur die naar mij, dan krijg je ook mijn e-book Waarom mensen vreemdgaan.
Dat gezegd hebbende…
Vandaag gaan we het hebben over iets wat ontzettend interessant is. Het kwam voor het eerst echt naar voren tijdens een interview dat ik vandaag had met Nina van HLN, de grootste Vlaamse krant. Het ging over het brein en over biologie.
En toen dacht ik: dit is eigenlijk vreemd. Want dit is iets wat iedereen zou moeten weten. Het is nog veel te onderbelicht. In het boek besteden we er aandacht aan, maar gek genoeg — en ik denk dat dit ongeveer mijn 270e podcast is — heb ik er nog nooit een volledige aflevering aan gewijd.
Dat is eigenlijk heel raar.
Het is ook een moeilijk onderwerp. Niet iets wat je zomaar begrijpt. Maar dat geldt eigenlijk voor alles rondom ontrouw. Het is complex. Er spelen zoveel lagen tegelijk. Dat zegt niets over jouw verstand, maar alles over hoe ingewikkeld dit onderwerp is.
Voordat we beginnen, wil ik nog iets delen over het Affaire Café.
Dat is geen datingsite — zoals iemand laatst dacht — maar juist het tegenovergestelde. Het is een online omgeving waar je ervaringen kunt delen zonder oordeel. Lydia en ik starten hiermee. Later zal ik het voortzetten. Het doel is om een plek te bieden waar je als vreemdganger, bedrogene of derde kunt praten.
Wat jullie gemeen hebben?
Pijn.
Het kost pijn om uit die driehoek te stappen. En daarnaast heb je te maken met oordelen van buitenaf. Schuld en schaamte spelen vaak een grote rol. Wij willen daar gratis iets in betekenen. Net zoals deze podcast.
De eerste bijeenkomst staat gepland op woensdag 13 mei van 16:30 tot 17:30. Op mijn website komt binnenkort meer informatie. Voor nu kun je je aanmelden via info@ontrouwexpert.nl.
Pak vooral pen en papier. De transcriptie van deze podcast komt ook op mijn website, zodat je het kunt nalezen. Want wat ik vandaag ga vertellen, is belangrijk om goed te begrijpen.
We gaan het hebben over biologie, het brein, en liegen.
Want hoe kan het… dat iemand zich in twee werelden kan begeven? Overdag bij de één, ’s avonds bij de ander… zonder volledig kapot te gaan aan schuld en schaamte?
Hoe werkt dat?
Laten we beginnen met de vraag: welke impact heeft onze biologie op ontrouw?
De biologie — en dus ook het brein — speelt een grote rol. Maar het is geen allesverklarend systeem. En het is zeker geen excuus.
Ons brein is geëvolueerd voor overleving en voortplanting. Niet voor relationele loyaliteit.
Hormonen spelen hierin een belangrijke rol. Dopamine zorgt voor beloning en verlangen. Oxytocine voor hechting — denk aan een knuffel van twintig seconden of oogcontact van zes seconden. Testosteron en oestrogeen beïnvloeden verlangen.
Ontrouw is vaak geen rationele keuze. Het is een reactie van een biologisch systeem dat een kans detecteert.
En er zijn omstandigheden die dat versterken: stress, vermoeidheid, alcohol, verliefdheid, seksuele prikkels. Die verlagen de activiteit van de prefrontale cortex — het deel van je brein dat remt en nadenkt — en versterken impulsief gedrag.
Belangrijk: dit verklaart, maar verontschuldigt niet.
Het helpt om te begrijpen. Maar de verantwoordelijkheid blijft altijd bij jezelf.
Ons brein reageert razendsnel. Veel sneller dan ons verstand. Bij aantrekkingskracht of emotionele bevestiging kan het systeem het overnemen voordat we nadenken over consequenties.
Dat betekent niet dat we slachtoffer zijn van onze hormonen. Maar wel dat ontrouw vaak ontstaat vanuit automatische reacties.
Dan de vraag: zijn we monogaam?
Biologisch gezien zitten we ergens tussen monogaam en niet-monogaam in. We zijn sterk gericht op hechting en samenwerking. Maar monogamie is vooral een cultureel en sociaal systeem.
Het biedt stabiliteit en veiligheid. Maar het is geen instinct.
We verwachten tegenwoordig van één partner alles: veiligheid, passie, avontuur, bevestiging, betekenis. Terwijl ons brein daar evolutionair niet op ingericht is.
Daar ontstaat spanning.
Niet omdat mensen slecht zijn. Maar omdat we een complex wezen proberen te passen in een strak model.
Waarom kiest ons brein soms in een split second voor ontrouw?
Omdat het brein met twee systemen werkt:
Systeem 1: snel, impulsief, emotioneel.
Systeem 2: traag, rationeel, reflectief.
Op het moment van verleiding wint systeem 1 bijna altijd.
Binnen milliseconden wordt dopamine geactiveerd. Het limbisch systeem neemt het over. De prefrontale cortex komt te laat.
Het brein registreert geen verraad. Het registreert: dit voelt goed.
En dus gebeurt het.
Niet gepland. Maar als een soort neurologische kortsluiting.
Dan het volgende stuk: liegen.
Ons brein is niet gericht op waarheid, maar op psychologisch overleven.
Wanneer gedrag botst met ons zelfbeeld, ontstaat spanning. En het brein lost dat niet op door gedrag te stoppen… maar door het verhaal aan te passen.
We rationaliseren.
We minimaliseren.
We compartimentaliseren.
En langzaam verschuift de moraal.
We liegen eerst tegen onszelf. Pas daarna tegen de ander.
En dat voelt oprecht. Omdat het brein het gelooft.
Kunnen we ons hiertegen beschermen?
Ja.
Maar niet op het moment zelf.
Bescherming zit in wat je daarvoor doet.
Zelfkennis.
Vertraging.
Structuur.
Echte verbinding.
Stel jezelf de vraag: wanneer ben ik kwetsbaar?
Niet: dit gebeurt mij nooit.
Maar: wanneer zou dit mij kunnen gebeuren?
Ontrouw is geen bewijs van falen.
Het is een signaal.
Van gemiste signalen.
Van onvervulde behoeften.
Van gebrek aan bewustzijn.
Het moment van ontrouw is zelden het begin.
Het is het eindpunt.
Ontrouw zet alles op zijn kop.
Het raakt aan wat veilig leek en dwingt je om te kijken naar jezelf, naar de relatie en naar wat je nodig hebt.
Herstel begint niet bij schuld, maar bij nieuwsgierigheid.
Je hoeft het niet alleen te doen.
Wees mild voor jezelf.
Meer informatie over het Clarity-gesprek, begeleiding en het boek Sterker Na Ontrouw vind je op ontrouwexpert.nl.